انواع دروس و انواع دانش چیست؟
درس چیست؟ (تعریف درس)
درس به یک واحد آموزشی مشخص گفته میشود که با هدف انتقال دانش، مهارت یا نگرش خاصی طراحی شده است. هر درس میتواند شامل مفاهیم نظری، تمرینهای عملی، فعالیتهای تحلیلی یا ترکیبی از این موارد باشد.
به بیان سادهتر، اگر بپرسیم درس چیه؟
میتوان گفت درس مسیری است که یادگیرنده را از آشنایی اولیه با یک موضوع تا درک، کاربرد و تسلط بر آن هدایت میکند.
بیشتر بخوانید:
اسم درس یعنی چه؟
اسم درس عنوانی است که محتوای کلی و ماهیت آموزشی آن درس را مشخص میکند. نام هر درس معمولاً به گونهای انتخاب میشود که حوزه دانشی آن را نشان دهد.
مثالهایی از اسم درس:
ریاضی
شیمی
فیزیک
زیستشناسی
عربی
ادبیات فارسی
دینی
هر اسم درس میتواند شامل بخشها و رویکردهای متفاوتی از نظر نوع یادگیری باشد.
بیشتر بدانید:

همانطور که در مقاله ی قبل اشاره شد، انواع دروس به دو دسته ی بیشتر توصیفی و بیشتر تحلیلی تقسیم می شوند .
ما در مطالعه ی دروس با دو موضوع مواجه هستیم:
- اسم درس: ریاضی– شیمی– عربی و …
- انواع درس: یک درس ممکن است شامل چند نوع درس از نظر ماهیت شود، مانند شیمی که دارای بخش های مختف حفظی ، مفهومی و مساله می باشد.
به طور کلی از انواع دروس میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- دروس حفظی (مانند بخش هایی از فیزیک و شیمی که به حفظ کردن نیاز دارند)
- دروس مفهومی (نیازمند درک مفاهیمی خاص و حتی حفظ آن هستند.)
- دروس مساله محور (دروسی مساله محور هستند که برای تسلط بر روی آن ها باید تست و تمرین زیادی انجام داد؛ مانند قسمت ژنتیک زیست، بخش عمده دروس ریاضی و همینطور فیزیک.)
- دروس تحلیلی (مطالب این دروس نیاز به تحلیل و استدلال بیشتری دارند؛ مثل درس هندسه تحلیلی و ریاضی 3)
- دروس تکنیکی (مانند قسمت هایی از دروس ریاضی یا فیزیک که برای حل آن بخش نیاز به فرمول خاص یا راه حل خاصی دارند.)
- دروس تصویری (بخش هایی از دروس که حافظه ی دیداری افراد برای به خاطر سپاری آن کمک بیشتری میکند،برای مثال ثبت جایگاه آیات دینی هر درس، به یادسپاری اشکال زیست شناسی)
- دروس فرآیندی
- دروس ترکیبی

هرم یادگیری
هر وقت مطلب جدیدی میآموزید، یادگیری شما از پایینترین سطح شناخت شروع شده و هرچه بیشتر یاد بگیرید، به سطوح بالاتر مهارت و یادگیری رفته و بیش از قبل میتوانید اطلاعات فراگرفته شده را به کار ببندید.
در هرم یادگیری، ابتداییترین سطح شناخت در قاعده قرار دارد و از سطوح بالا پهنتر هست، هرمی بودن فرآیند یادگیری به این علت است که تعداد افرادی که شناخت ابتدایی دارند بیشتر از افرادی است که به شناخت و درک بالایی از آن موضوع رسیده اند. در ادامه به بررسی هر یک از سطوح یادگیری انواع دروس و افعال مرتبط با آن ها می پردازیم.
۱. آگاهی و به یادآوری
این نوع دانش و به یادسپاری پایینترین سطح هرم یادگیری است. در این سطح، شما میتوانید مواردی مانند کلمات، عبارات و تاریخها را به یاد آورید و از ارقام و اعداد برای پاسخ دادن به سؤالات ساده استفاده کنید.
افعال مرتبط با این مرحله عبارتند از: تفسیر کردن، تعبیر کردن، با مثال بیان کردن، تکرار کردن، توصیف کردن، بازنویسی کردن، خلاصه کردن، تشخیص دادن، فهمیدن، بیان کردن، تعمیم دادن و ترجمه کردن.
۲. درک مطلب و فهمیدن
در این سطح شما میتوانید با طبقه بندی، مقایسه و تفسیر اطلاعات آموزشی مربوط به انواع دروس، درک بهتری از معنای آنها پیدا کنید.
۳. کاربرد و به کار بستن
به کار گیری دانش پس از درک و فهم درست اتفاق میافتد، در این مرحله است که شما میتوانید از اطلاعات آموخته شده در جهت ارائه راه های جدید و متفاوت برای حل مسئله استفاده کنید.
افعال زیر مرحله به کار بستن را معرفی میکنند:
استفاده کردن، عادت کردن، کشف کردن، جمع آوری کردن، تعریف کردن، ارزیابی کردن، با نمودار نشان دادن، حل کردن، حساب کردن، مشخص کرد.
۴. تحلیل
در این سطح، شما میتوانید اطلاعات را به بخشهای کوچکتر تقسیم کرده و هر یک از آن بخشها را به صورت جداگانه مورد بررسی قرار دهید. ارتباط هر جزء با کل و همچنین روابط علت و معلولی را به خوبی درک کنید.
در این بخش از افعالی مانند افعال زیر استفاده می شود:
انتخاب کردن، فرق گذاشتن، تعیین کردن، تشخیص دادن، جدا کردن، تجزیه کردن، دسته بندی کردن، مقایسه کردن، طبقه بندی کردن، تحلیل کردن
5. سنجش و ارزیابی
در این سطح، شما تمام اطلاعات فراگرفته را به صورت یک جا به ذهن می سپارید و به بررسی و قضاوت پیرامون اطلاعات گردآوری شده می پردازید.
افعالی که در این مرحله استفاده می شود: توجیه کردن، انتقاد کردن، تصمیم گرفتن، ارزیابی کردن، قضاوت کردن، تفسیر کردن.
6 .آفریدن و خلق کردن
آخرین مرحله ی یادگیری است، که پس از طی مراحل گذشته شما میتوانید روابط و گزاره های درست جدیدی را با تکمیل آموخته های قبلی خود در خصوص انواع دروس کشف کنید.
افعال مربوط: کشف کردن ،خلق کردن،ابداع کردن، گردآوری کردن، ارائه دادن.
6 مرحله ی بالا توضیح مختصری بود از مراحل یادگیری هرم بلوم، در مقالات آینده به طور مفصل جدول بلوم و اندرسون و فرآیند های شناختی را مورد بررسی قرار خواهیم داد.
در این مقاله با انواع دروس و هرم یادگیری آشنا شدیم، لازم است برای گذراندن مراحل مختلف یادگیری و دستیابی به اهداف تحصیلی، موفقیت و برنامه ریزی برای کنکور 1402 ، شما اپلیکیشن های مختلف درسی را به خوبی بشناسید.
اطلاعات و شناخت خود را نسبت به بانک سوالات و آزمون های موجود در بازار افزایش دهید و در نهایت ارتباط و آگاهی خود از کتاب های تعاملی-Epub (فرمت جدید و استاندار کتاب های الکترونیک که دارای امکان افزودن فایل های چند رسانه ای مانند:صوت، فیلم و …به آن وجود دارد.) و یا ابزار های جدید مانند kindle reader را نیز گسترش دهید. بدین صورت است که شما میتوانید در انواع دروس خود مراحل مختلف یادگیری را طی کرده و به راس هرم یادگیری یعنی خلق کردن، دست یابید.
سارا محمدی دوست

انواع درس از نظر ماهیت آموزشی
یک تصور اشتباه رایج این است که هر درس فقط یک نوع دارد؛ در حالی که انواع درس بر اساس ماهیت یادگیری، روش مطالعه و نوع مهارت مورد نیاز تقسیمبندی میشوند.
نکته مهم:
یک درس میتواند ترکیبی از چند نوع درس باشد.
برای مثال، درس شیمی هم بخشهای حفظی دارد، هم مفهومی و هم مسئلهمحور.
دستهبندی کامل انواع دروس
۱. دروس حفظی
این نوع دروس بیشتر بر بهخاطر سپردن اطلاعات تکیه دارند.
ویژگیها:
نیاز به تکرار
وابسته به حافظه کوتاهمدت و بلندمدت
مثالها:
بخشهایی از شیمی
فرمولها و تعاریف فیزیک
آیات و احادیث در دینی
۲. دروس مفهومی
دروس مفهومی نیازمند درک عمیق معنا و ارتباط مفاهیم هستند.
ویژگیها:
فهم مهمتر از حفظ
امکان ترکیب با تست تحلیلی
مثالها:
مفاهیم زیستشناسی
مباحث نظری شیمی
برخی مباحث ادبیات
۳. دروس مسئلهمحور
در این نوع درس، حل تمرین و تست نقش اصلی را دارد.
ویژگیها:
نیاز به تمرین زیاد
تقویت مهارت حل مسئله
مثالها:
ریاضی
فیزیک
ژنتیک زیستشناسی
۴. دروس تحلیلی
دروس تحلیلی نیازمند استدلال، مقایسه و بررسی روابط هستند.
ویژگیها:
تحلیل چندمرحلهای
فهم روابط علت و معلولی
مثالها:
هندسه تحلیلی
ریاضی ۳
برخی مباحث فلسفه و منطق
۵. دروس تکنیکی
این دروس بر فرمول، روش و تکنیک خاص متکی هستند.
ویژگیها:
وابستگی به تکنیک حل
دقت بالا در مراحل
مثالها:
برخی فصلهای ریاضی
مسائل خاص فیزیک
۶. دروس تصویری
در این نوع، حافظه دیداری نقش مهمی در یادگیری دارد.
ویژگیها:
استفاده از تصویر و نمودار
یادسپاری بهتر با دیدن
مثالها:
شکلهای زیستشناسی
جایگاه آیات در کتاب دینی
نمودارهای شیمی
۷. دروس فرآیندی
یادگیری در این دروس مرحلهبهمرحله و زنجیرهای است.
ویژگیها:
وابستگی مراحل به هم
ضعف در یک مرحله، کل فرآیند را مختل میکند
مثالها:
حل معادلات چندمرحلهای
فرآیندهای شیمیایی
۸. دروس ترکیبی
بسیاری از دروس، ترکیبی از چند نوع بالا هستند.
مثال واضح:
شیمی = حفظی + مفهومی + مسئلهمحور
زیست = مفهومی + تصویری + تحلیلی
هرم یادگیری (بلوم) و ارتباط آن با انواع دروس
هر زمان مطلب جدیدی میآموزید، یادگیری شما از سطوح پایهای آغاز شده و به تدریج به سطوح بالاتر میرسد. این روند در قالب هرم یادگیری بلوم توضیح داده میشود.
دلیل هرمی بودن یادگیری این است که:
تعداد افرادی که در سطح آگاهی اولیه هستند بیشتر است
رسیدن به سطوح بالاتر نیازمند تمرین، تحلیل و تجربه است
در ادامه، سطوح یادگیری را بررسی میکنیم.
۱. آگاهی و بهیادآوری
پایینترین سطح یادگیری که شامل یادآوری اطلاعات ساده است.
افعال مرتبط:
تکرار کردن، توصیف کردن، بیان کردن، ترجمه کردن، خلاصه کردن
۲. درک مطلب و فهمیدن
در این مرحله، فرد معنای مطالب را میفهمد و میتواند آنها را تفسیر کند.
۳. کاربرد و بهکار بستن
دانش آموختهشده در حل مسائل و موقعیتهای جدید استفاده میشود.
افعال مرتبط:
استفاده کردن، حل کردن، محاسبه کردن، ارزیابی کردن
۴. تحلیل
اطلاعات به اجزای کوچکتر تقسیم شده و روابط آنها بررسی میشود.
افعال مرتبط:
مقایسه کردن، دستهبندی کردن، تحلیل کردن، تشخیص دادن
۵. سنجش و ارزیابی
قضاوت و تصمیمگیری بر اساس دانش کسبشده انجام میشود.
افعال مرتبط:
ارزیابی کردن، قضاوت کردن، انتقاد کردن، تفسیر کردن
۶. آفریدن و خلق کردن
بالاترین سطح یادگیری که فرد میتواند ایدهها و راهحلهای جدید ارائه دهد.
افعال مرتبط:
خلق کردن، ابداع کردن، ارائه دادن، گردآوری کردن
برای دریافت اطلاعات بیشتر وارد شوید:

جمعبندی
در این مقاله با پاسخ به پرسشهایی مانند درس چیست، اسم درس یعنی چه و انواع درس آشنا شدیم و دیدیم که هر درس میتواند ماهیتهای متفاوتی داشته باشد. شناخت نوع درس و جایگاه آن در هرم یادگیری، نقش مهمی در برنامهریزی درسی، موفقیت تحصیلی و آمادگی کنکور دارد.
با استفاده از ابزارهای آموزشی جدید، بانکهای سؤال، آزمونهای استاندارد و کتابهای تعاملی (Epub) میتوان مسیر یادگیری را در انواع دروس سریعتر و عمیقتر طی کرد و در نهایت به رأس هرم یادگیری، یعنی خلق کردن، دست یافت.
دیدگاهتان را بنویسید